Logo Universiteit Utrecht

Babylab Utrecht

Eerste taalverwerving

Van alle kwaliteiten die de mens bezit, is het vermogen om zich uit te drukken via taal één van de meest unieke. In tegenstelling tot alle andere levende wezens op aarde, is de mens als enige in staat om zijn gedachten, gevoelens en kennis over te brengen op anderen via taal. Hoewel taal enorm complex en divers is, is er geen enkele bevolking op de wereld die geen gebruik maakt van taal. Zelfs onder mensen die taal niet kunnen horen (doven) en onder mensen die geschreven taal niet kunnen lezen (blinden) bestaat er een aangepaste vorm van taal, met ook hier zijn eigen ‘woorden’ en grammatica (gebarentaal en braille).

Even bewonderingswaardig is het dat ieder kind wat ter wereld komt de potentie heeft om een taal te leren, ongeacht IQ of verminderde zintuigen. Ook wanneer een kind een neurologische aandoening heeft, zoals hersenschade of een waterhoofdje, is het meestal goed in staat (wellicht met enige vertraging en uitzonderingen daargelaten) om hun moedertaal volledig onder de knie te krijgen. Ondanks de enorme complexiteit van taal pikken kinderen zelfs in extreme gevallen van zwakbegaafdheid  vaak alsnog de basiselementen op van hun moedertaal, wat aanduidt dat deze vaardigheid zó in ons brein verweven zit dat het volledig in staat is zich aan te passen aan onze onderliggende vermogens. Vanwege de vanzelfsprekendheid van deze eerste taalverwerving, is het gemakkelijk om te vergeten hoe uitzonderlijk ingewikkeld het is om een taal te leren. Toch komen er bij het leren van je eerste taal een hele hoop dingen kijken. Dit maakt eerste taalverwerving een bijzonder geliefd onderwerp binnen wetenschappelijk taalonderzoek.

Het onderwerp “eerste taalverwerving” verwijst naar alle stapjes die kinderen ondergaan tijdens het leren van hun eerste taal, of moedertaal. Hierbij wordt niet alleen gekeken naar taalproductie (spraak), maar ook naar taalperceptie. Denk hierbij aan het vermogen om verschillende klanken te kunnen onderscheiden, woordbegrip, of het leren van grammaticale regels. Omdat kinderen taal vaak eerder kunnen begrijpen dan dat ze het kunnen produceren, wordt in het Babylab voornamelijk gekeken naar de taalperceptie.

In het Babylab wordt grotendeels onderzoek gedaan met Nederlandse, eentalige kinderen. Bij sommige onderzoeken wordt echter ook gebruik gemaakt van eentalige kinderen die een andere taal leren (zoals Turks of Chinees), waardoor de resultaten tussen beide groepen met elkaar vergeleken kunnen worden. Op deze manier kunnen we meer inzicht krijgen in de manier waarop kinderen wereldwijd hun eerste taal ontwikkelen, en welke factoren hierbij aangeboren en aangeleerd zijn.

 

Chen, A. & Kager, R.W.J. (2011). The perception of lexical tones and tone sandhi in L2: Success or failure?. In W.S. Lee & E. Zee (Eds.), Proceedings of the 17th International Congress of Phonetic Sciences ICPhS XVII 2011 (pp. 444-447) (4 p.). Hong Kong: City University of Hong Kong.

Chen, A., & Kager, R.W.J. (2012). Domain specificity of lexical tone perception in early infancy: lexical tones versus musical tones. In Tonal Aspects of Languages-Third International Symposium.

Chen, A., & Kager, R.W.J. (2012). Lexical tone perception in early infancy. Speech Prosody 2012.

Chen, A. (2013). Universal biases in the perception of Mandarin tones: From infancy to adulthood (doctoral dissertation). LOT, 308.

Chen, A. & Kager, R.W.J. (2013). Cross-domain perception of pitch in early infancy. In S Baiz, N Goldman & R Hawkes (Eds.), BUCLD 37: Proceedings of the 37th Annual Boston University Conference in Language Development (pp. 49-61) (13 p.). Somerville: Cascadilla Press.

Chen, A. & Kager, R.W.J. (2015). Discrimination of non-native lexical tones in the first year of life. Infant and child development, (pp. Early View Online).

Grama, I.C. & Wijnen, F.N.K. (14-03-2014). Natural is optimal: Perceptual cues to non-adjacent dependency learning.

Grama, I.C., Kerkhoff, A.O. & Wijnen, F.N.K. (2016). Gleaning Structure from Sound – The Role of Prosodic Contrast in Learning Non-adjacent DependenciesJournal of Psycholinguistic Research, (pp. 1-23) (23 p.).

Liu, L., & Kager, R. (2011). How Do Statistical Learning and Perceptual Reorganization Alter Dutch Infant’s Perception to Lexical Tones?. In Proceedings of the 17th International Congress of Phonetic Sciences ICPhS XVII 2011 (pp. 1270-1273). Hong Kong: City University of Hong Kong.

Liu, L., & Kager, R. (2014). Perception of tones by infants learning a non-tone language. Cognition, 133(2), 385-394.

Van Setten, L., Grama, I, & Wijnen, F. (2014). Gender differences in non-adjacent dependency learning.  Investigating the small female advantage in language development. In Igitur, thesis Utrecht University, 1-17.